Odsetki i rekompensata za opóźnienie: jak przygotować wyliczenie B2B
Jak oddzielić kwotę faktury, odsetki i rekompensatę, dobrać kurs euro oraz sprawdzić, czy kilka faktur oznacza kilka roszczeń. Przykładowe rachunki i karta rozliczenia do wezwania do zapłaty.
Najważniejsze informacje
- Kiedy można doliczyć rekompensatę?
- W objętej ustawą transakcji handlowej, od nabycia prawa do odsetek za opóźnienie. Najpierw potwierdź wykonanie świadczenia, wymagalność i brak zapłaty.
- Jakie są progi?
- 40 euro do 5 000 zł włącznie; 70 euro powyżej 5 000 i poniżej 50 000 zł; 100 euro od 50 000 zł. Przeliczenie wymaga właściwego kursu NBP.
- Czy trzy faktury to trzy rekompensaty?
- Nie zawsze. Trzeba ustalić liczbę transakcji oraz ewentualny umowny harmonogram płatności częściowych, a nie liczyć same dokumenty.
Najpierw sprawdź podstawę roszczenia
Poradnik dotyczy opóźnień w transakcjach handlowych objętych ustawą, przede wszystkim odpłatnych dostaw i usług B2B. Nie przenoś tych stawek i rekompensat na sprzedaż konsumentowi. Osobno rozpatruje się m.in. wyłączenia ustawowe, upadłość lub restrukturyzację oraz spór, czy świadczenie zostało wykonane.
Zbuduj teczkę z umowy lub zamówienia, dowodu wykonania, faktury, dowodu doręczenia i historii wpłat. Dodatkowe wezwanie nie jest co do zasady warunkiem powstania ustawowego roszczenia, ale czytelne wyliczenie pozwala drugiej stronie je sprawdzić.
Odsetki licz od salda i dla właściwego okresu
Schemat rachunku: niezapłacony kapitał × roczna stopa odsetek × liczba dni / 365. Przy częściowej wpłacie podziel okres na odcinki, zamiast naliczać odsetki od całej faktury po zapłacie części należności. Sprawdź także sposób zaliczenia wpłaty.
Stopa odsetek handlowych wynika z zasad ustawowych i obwieszczenia dla danego półrocza. Publiczny podmiot leczniczy ma odrębny wariant stawki. Jeżeli opóźnienie przechodzi przez granicę półrocza, sprawdź stopę w obu okresach. Data dzisiejszego obliczenia nie zmienia stawki właściwej dla wcześniejszych dni.
Trzy kontrolne rachunki
Poniższa tabela jest przykładem metody, nie tabelą stawek urzędowych: zakładamy stopę 13,75% rocznie, brak częściowych wpłat oraz przykładowy kurs 4,25 zł/EUR. Do rzeczywistego wezwania wstaw stopę z właściwego obwieszczenia i rzeczywisty kurs z wymaganej daty. Kwoty dodatkowe nie zawierają należności głównej.
| Kapitał i opóźnienie | Odsetki | Rekompensata przy kursie 4,25 | Razem dodatki |
|---|---|---|---|
| 4 000 zł; 14 dni | 21,10 zł | 40 EUR = 170 zł | 191,10 zł |
| 20 000 zł; 45 dni | 339,04 zł | 70 EUR = 297,50 zł | 636,54 zł |
| 80 000 zł; 90 dni | 2 712,33 zł | 100 EUR = 425 zł | 3 137,33 zł |
Kurs euro: nie z dnia wystawienia wezwania
Dla rekompensaty bierze się średni kurs euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności. Zapisz datę i numer tabeli. Dzięki temu po dwóch miesiącach nadal będzie wiadomo, skąd pochodzi przeliczenie.
Przykład: należność staje się wymagalna w październiku, wezwanie wysyłasz w grudniu. Punktem odniesienia pozostaje ostatni dzień roboczy września, nie kurs grudniowy. Przykładowe 4,25 z naszej tabeli nie jest kursem do użycia bez sprawdzenia.
Jedna transakcja, kilka faktur i raty
Ustawa wiąże rekompensatę z transakcją handlową i osobno reguluje umownie uzgodnione części świadczenia. Rozbicie jednego rozliczenia na kilka dokumentów nie uzasadnia samo w sobie mnożenia rekompensat. Przy okresowych usługach przeczytaj umowę: może wskazywać odrębne świadczenia, okresy rozliczeniowe albo raty jednej ceny.
Praktyczny test: obok każdej faktury wpisz numer zamówienia lub umowy, przedmiot świadczenia i klauzulę wyznaczającą termin płatności. Jeśli nie potrafisz wyjaśnić, dlaczego dwa wiersze stanowią dwa uprawnienia, nie automatyzuj naliczania. W spornym przypadku przedstaw dokumenty prawnikowi.
Karta do wezwania do zapłaty
To szkielet zestawienia, nie gotowy pozew. Oddziel kapitał od dodatków i nie wystawiaj automatycznie nowej faktury sprzedażowej za ustawowe odsetki. Sposób ujęcia księgowego uzgodnij z księgowością.
- Należność główna: […] zł; dokument: […]; transakcja lub zamówienie: […].
- Termin płatności i podstawa jego ustalenia: […]; wykonanie i doręczenie potwierdza: […].
- Wpłaty i ich zaliczenie: […]; saldo, od którego naliczono odsetki: […].
- Okres odsetkowy: […]; liczba dni: […]; roczna stopa i źródło: […]; odsetki: […] zł.
- Rekompensata: […] EUR; tabela NBP z dnia […]; kurs: […]; wynik: […] zł.
- Suma żądana na dzień […]: […] zł; rachunek i termin dobrowolnego rozliczenia: […].
Oficjalne źródła
Publikacje urzędowe wykorzystane przy opracowaniu i kontroli artykułu.
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom — tekst jednolity (otwiera się w nowej karcie)Sejm RP / ELI · dostęp: 2 października 2026
- Obwieszczenie o odsetkach na II półrocze 2026 — M.P. poz. 642 (otwiera się w nowej karcie)Rządowe Centrum Legislacji · dostęp: 2 października 2026
- Tabela A kursów średnich walut obcych (otwiera się w nowej karcie)Narodowy Bank Polski · dostęp: 2 października 2026
Podstawa prawna:Art. 4, 7–8, 10–11 i 11b ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Najczęściej zadawane pytania
- Czy rekompensata narasta za każdy miesiąc zwłoki?
- Nie. Nie jest miesięcznym abonamentem karnym. Podstawą jest ustawowe uprawnienie związane z transakcją lub objętą przepisem niezapłaconą częścią.
- Czy stosuję kurs z banku, w którym mam konto?
- Nie. Ustawa wskazuje średni kurs euro NBP z określonego dnia; kurs kupna lub sprzedaży Twojego banku nie zastępuje tej reguły.
- Czy wyliczenia w tabeli można wkleić do wezwania?
- Tylko jeśli Twoje dane i właściwa stopa oraz kurs rzeczywiście są takie same. To jawnie oznaczone przykłady rachunkowe, a nie indywidualne rozliczenie.
Powiązane artykuły
Terminy JDG 2026: ZUS do 20., JPK_V7 do 25., PIT i kluczowe daty
Kalendarz obowiązków jednoosobowej działalności w 2026 r.: składki ZUS i zaliczki PIT do 20. dnia, VAT/JPK_V7 do 25., zeznanie roczne, składka zdrowotna, KSeF i przesunięcia weekendowe.
Faktura bez VAT: wymagane dane, wzór i KSeF w 2026 r.
Jak udokumentować krajową sprzedaż zwolnioną z VAT: wymagane dane po zmianach z lutego 2026, fakultatywna podstawa art. 113, terminy na żądanie i odrębne zasady KSeF.
KSeF 2026: jak wystawić i odebrać fakturę krok po kroku
Praktyczny przewodnik po KSeF w 2026 r.: uwierzytelnienie JDG (token, Profil Zaufany, certyfikat KSeF), struktura FA(3), numer KSeF, data wystawienia oraz tryb offline24 na wypadek braku połączenia.
Biała lista VAT: sprawdź rachunek i zachowaj wynik przed przelewem
Procedura dla krajowej płatności B2B: próg całej transakcji, status VAT, dokładna para NIP–rachunek, dzień zlecenia oraz zapis wyniku. Osobne kroki przy NIE i awarii.
Rachunek nie na białej liście — co zrobić przed i po przelewie
Wynik NIE przy weryfikacji rachunku: kontrola danych, próg wartości całej transakcji, ZAW-NR w 7 dni i odrębne zasady MPP przed płatnością.
Koszty w JDG 2026: co można wrzucić w koszty (i czego nie)
Definicja kosztu uzyskania przychodu (art. 22), warunek związku z przychodem, dokumentacja i 5 lat przechowywania, wyłączenia z art. 23, samochód, telefon i biuro w domu oraz dlaczego ryczałt kosztów nie uwzględnia.