Mały ZUS Plus 2026: powrót do ulgi, 36/60 i warunki

Trzy różne mechanizmy, nie jedna ulga

Ulga na start, składki preferencyjne i mały ZUS plus mają odrębne warunki. Składki preferencyjne nie są małym ZUS plus. Z ulg można korzystać kolejno, ale uprawnienie do każdej ocenia się osobno.

Żadne z tych rozwiązań nie zwalnia automatycznie ze składki zdrowotnej. Mały ZUS plus obniża składki społeczne i opiera ich podstawę na dochodzie z poprzedniego roku, mimo że sam warunek wejścia dotyczy przychodu.

Powrót / „reset” od 2026 r. — co potwierdza ZUS

Najważniejsza zmiana komunikacyjna na 2026 r.: ZUS pisze wprost, że od stycznia 2026 r. możesz skorzystać z 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus” na nowych zasadach niezależnie od historii korzystania przed 2026 r. To dotyczy zarówno osób, które wyczerpały wcześniejszy limit, jak i tych, które z ulgi jeszcze nie korzystały.

To nie zwalnia z pozostałych warunków: limit przychodu, liczba dni działalności, wyłączenia ustawowe (m.in. preferencyjne składki, czynności dla byłego pracodawcy) nadal trzeba spełnić. „Reset” dotyczy sposobu liczenia limitu 36/60, a nie automatycznego prawa dla każdego JDG.

• Sprawdź przychód z poprzedniego roku względem 120 000 zł (z proporcją przy części roku).
• Ustal, czy nie jesteś w okresie składek preferencyjnych (one wyłączają mały ZUS plus).
• Przekaż zgłoszenie z kodem 05 90 / 05 92 w ustawowym terminie — spóźnienie bywa traktowane jak rezygnacja na dany rok.

Reguła 36 miesięcy w 60 — jak liczyć cykl

Od 2026 r. w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności możesz płacić mniejsze składki przez maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych. Do obu okresów wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc, w którym odpowiednio korzystałeś z ulgi albo prowadziłeś działalność przez co najmniej jeden dzień.

Według ZUS: pierwszy okres 60 miesięcy zaczyna się od miesiąca, w którym po grudniu 2025 r. rozpoczniesz działalność z tą ulgą. Kolejne cykle 60 miesięcy zaczynają się po upływie poprzedniego okresu. Jeśli wykorzystasz 36 miesięcy przed końcem cyklu 60, do końca tego cyklu ulgi nie będzie — prawo wraca dopiero w kolejnym okresie 60 miesięcy.

Niewykorzystane miesiące z limitu 36 nie przechodzą na kolejny cykl. Przykład z komunikatu ZUS: kto w pierwszym cyklu użył tylko 24 miesięcy ulgi, w kolejnym 60-miesięcznym okresie i tak ma prawo maksymalnie do 36 miesięcy, a nie do „odzyskanych” 12.

Kontynuacja z końca 2025 r. vs nowe zgłoszenie

ZUS rozróżnia sytuacje. Jeśli nie wykorzystałeś pełnego limitu do grudnia 2025 r., korzystasz z ulgi do końca grudnia 2025 r. i masz prawo korzystać z niej od stycznia 2026 r., nie musisz wyrejestrowywać się z kodu 05 90/05 92 i zgłaszać ponownie — w 2026 r. składasz dokumenty rozliczeniowe z tym kodem oraz ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II.

Jeśli kończysz ulgę, wracasz po przerwie albo dopiero teraz spełniasz warunki, potrzebujesz prawidłowego zgłoszenia ZUA/ZZA z kodem 05 90 albo 05 92. Dla korzystania od początku roku termin to co do zasady do 31 stycznia; gdy 31 stycznia wypada w sobotę/dzień wolny, obowiązuje przesunięcie na najbliższy dzień roboczy (w 2026 r. praktycznie wskazywano 2 lutego). Po 24 stycznia przy starcie/wznowieniu w trakcie roku — zwykle 7 dni od zdarzenia.

Ulga na start i składki preferencyjne (kolejność)

Ulga na start: brak obowiązkowych składek społecznych przez 6 pełnych miesięcy kalendarzowych (składka zdrowotna osobno). Potem możliwe są składki preferencyjne przez 24 miesiące od podstawy nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia — to nie jest mały ZUS plus.

Dopiero po wyczerpaniu ścieżki preferencyjnej (lub gdy nie przysługuje) wchodzi w grę mały ZUS plus, o ile spełniasz warunki przychodowe i nie jesteś wyłączony ustawowo. Szczegóły kwot i tabel: /artykuly/ulga-na-start-2026 i /artykuly/preferencyjne-skladki-zus-2026.

Kto nie skorzysta z małego ZUS plus

Ulga nie przysługuje między innymi osobie, która w poprzednim roku prowadziła działalność krócej niż 60 dni, przekroczyła limit przychodu albo spełnia warunki do opłacania składek preferencyjnych. Wyłączenia obejmują też niektóre inne tytuły działalności wymienione w ustawie.

Przeszkodą jest również wykonywanie dla byłego lub obecnego pracodawcy tych samych czynności, które przedsiębiorca wykonywał dla niego na etacie w bieżącym albo poprzednim roku. Przed zgłoszeniem sprawdź pełny katalog na stronie ZUS — ta lista nie zastępuje indywidualnej oceny.

Przychód kwalifikuje, dochód wyznacza podstawę

Warunek przychodowy to maksymalnie 120 000 zł przychodu z pozarolniczej działalności w poprzednim roku, z proporcjonalnym obniżeniem limitu przy działalności prowadzonej przez część roku. Działalność trzeba było prowadzić przez co najmniej 60 dni.

Po spełnieniu warunków podstawę składek społecznych ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, w ustawowych granicach. Ulga dotyczy składek społecznych — nie zdrowotnej.

• Przychód decyduje o prawie do ulgi.
• Dochód służy do obliczenia podstawy składek.
• Kod tytułu ubezpieczenia: 05 90 lub 05 92 (z właściwym uzupełnieniem).
• Dokumenty rozliczeniowe: ZUS DRA cz. II albo ZUS RCA cz. II.

Checklist przed zgłoszeniem

• Policz przychód i dochód z poprzedniego roku oraz liczbę dni działalności.
• Sprawdź, czy nie jesteś w okresie składek preferencyjnych lub innych wyłączeń.
• Ustal, czy kontynuujesz kod z końca 2025 r., czy potrzebujesz nowego zgłoszenia.
• Dotrzymaj terminu (31 stycznia / 7 dni — z przesunięciem na dzień roboczy).
• Zaplanuj składkę zdrowotną osobno — mały ZUS plus jej nie obniża.