Stawki ryczałtu 2026: tabela i dobór do rzeczywistych usług

Stawka zależy od czynności, nie od zawodu

Ustawa o ryczałcie nie przypisuje stawek do nazw zawodów, tylko do rodzajów usług i towarów według klasyfikacji PKWiU. „Programista”, „marketingowiec” czy „konsultant” w CEIDG nie przesądzają stawki — decyduje, co faktycznie sprzedajesz.

Dlatego dwie osoby z tym samym wpisem PKD mogą mieć różne stawki, jeśli realnie świadczą inne usługi. Punktem wyjścia jest prawidłowe PKWiU dla każdej wykonywanej czynności.

Tabela stawek 2026 — skrót, nie pełny katalog czynności

Stawka 12% dla usług związanych z oprogramowaniem ma osobny artykuł: Ryczałt 12% dla programisty / IT 2026 — kiedy się opłaca.

Wyszukiwarka od drugiej strony: znajdź swój zawód

Ustawa — i większość tabel w internecie — jest ułożona według stawek. To wygodne dla ustawodawcy i bezużyteczne, gdy pytasz „ile płacę ja”. Poniżej ta sama treść odwrócona: od rodzaju działalności do stawki, z odesłaniem do konkretnej jednostki art. 12 ust. 1, żebyś mógł sprawdzić zapis u źródła.

8,5% nie jest tak domyślne, jak się wydaje

Stawka 8,5% obejmuje działalność usługową, której ustawa nie przypisała wprost do innej stawki — i właśnie to sformułowanie usypia czujność. Zanim ją przyjmiesz, przejrzyj listę spod pkt 2, bo katalog 15% jest znacznie dłuższy, niż sugerują popularne zestawienia.

Wpadają do niego zawody, które freelancerzy rutynowo rozliczają jako „zwykłe usługi”: fotografia, tłumaczenia, reklama i badanie rynku, doradztwo w zarządzaniu, organizacja targów i konferencji, call center, usługi kulturalne, a także sport i rekreacja — czyli między innymi trenerzy personalni. Różnica między 8,5% a 15% to niemal dwukrotność podatku.

Błędne zastosowanie niższej stawki to typowe źródło zaległości przy kontroli, a odsetki liczą się od terminów poszczególnych miesięcy. Jeżeli Twoja usługa jest blisko którejś z granic, ustal PKWiU przed pierwszą fakturą, a nie po roku.

Usługi mieszane — co dokładnie mówi art. 12 ust. 3

Ten przepis bywa streszczany jako „bez ewidencji zapłacisz więcej”, co jest zbyt miękkie. Warto znać jego konstrukcję, bo skutek finansowy jest dotkliwy i całkowicie przewidywalny.

Zasada: jeżeli prowadzisz działalność opodatkowaną różnymi stawkami, stosujesz stawkę właściwą dla każdego rodzaju — pod warunkiem że ewidencja przychodów pozwala określić przychód z każdego rodzaju działalności osobno.

Sankcja: jeżeli ewidencja tego nie umożliwia, ryczałt wynosi 8,5% całości przychodu. Ale jeśli osiągasz przy tym choćby część przychodów z kategorii wyżej opodatkowanych, całość idzie po tej wyższej stawce — 17% przy wolnych zawodach, 15% przy usługach z pkt 2, 14% przy pkt 2a, 12% przy pkt 2b, 10% przy pkt 3 i 12,5% przy pkt 4.

To nie jest proporcja ani średnia. Jedna kategoria wyżej opodatkowana podnosi stawkę dla całego przychodu, łącznie z tą częścią, która sama w sobie kwalifikowałaby się do 3% czy 5,5%.

Przykład: restauracja, która sprzedaje też alkohol

Gastronomia jest tu najlepszym przykładem, bo mieszane stawki powstają w niej samoistnie — bez żadnej dywersyfikacji biznesu. Posiłki idą po 3%, ale napoje o zawartości alkoholu powyżej 1,5% ustawa wyraźnie wyłącza z tej stawki i kieruje do 8,5%. Jedna restauracja, dwie stawki.

Załóżmy przychód 400 000 zł rocznie: 340 000 zł ze sprzedaży posiłków i 60 000 zł ze sprzedaży alkoholu.

• Ewidencja rozdziela sprzedaż: 340 000 × 3% = 10 200 zł, plus 60 000 × 8,5% = 5 100 zł. Razem 15 300 zł.
• Ewidencja nie rozdziela: 400 000 × 8,5% = 34 000 zł.
• Różnica przed ustawowymi odliczeniami: 18 700 zł podatku rocznie, przy identycznym obrocie. Przykład nie obejmuje składek ani ulg.

Ryczałt to przychód, nie dochód

Ryczałt liczysz od przychodu — kosztów firmowych nie odejmujesz. Przy wysokich kosztach (sprzęt, podwykonawcy, chmura) skala lub podatek liniowy potrafią wyjść taniej mimo wyższej stawki PIT. Od przychodu można odliczyć m.in. zapłacone składki społeczne i 50% zapłaconej zdrowotnej. To odliczenia ustawowe, nie koszty zakupów firmowych.

Do porównania form dolicz też składkę zdrowotną, która na ryczałcie ma trzy progi (498,35 / 830,58 / 1 495,04 zł w 2026 r.). Niski PIT przy wysokim przychodzie bywa zjadany przez wyższą zdrowotną — zobacz Zdrowotna na ryczałcie 2026: próg, składka i rezerwa na dopłatę i Skala, liniowy czy ryczałt 2026: porównanie na tych samych danych.

Limit 2 mln euro i wyłączenia

Prawo do ryczałtu wiąże się z limitem przychodów z poprzedniego roku (równowartość 2 000 000 euro według kursu ustawowego). Ustawa wyłącza też niektóre rodzaje działalności z ryczałtu w ogóle — sprawdź katalog wyłączeń, zanim wybierzesz tę formę.

Osobne ograniczenie dotyczy usług dla obecnego lub byłego pracodawcy odpowiadających czynnościom z etatu. Przy przejściu z etatu na B2B może to wykluczyć ryczałt — zweryfikuj to przed pierwszą fakturą.

Kiedy stawka wymaga doradcy

• Niepewność co do PKWiU i właściwej stawki dla konkretnej usługi.
• Usługi mieszane i sposób prowadzenia ewidencji według stawek.
• Ocena, czy przy Twoich kosztach ryczałt jest korzystniejszy od skali/liniowego.
• Praca dla obecnego lub byłego pracodawcy.
• Wątpliwość, czy Twoja działalność nie jest wyłączona z ryczałtu.

Przykład odliczeń przy dwóch stawkach

Założenia: obie stawki prawidłowo ustalone, ewidencja rozdziela przychody, wspólne odliczenie jest dopuszczalne i nie zostało wykorzystane gdzie indziej. Razem 1 017 zł. Nie przypisuj całego wspólnego odliczenia do wyższej stawki; art. 11 ust. 3 wymaga proporcji.

Przed wyborem sprawdź także limit na 2026 r.: 8 517 200 zł przychodów 2025 r. To inna kwota niż 8 517 000 zł dla statusu małego podatnika.