Kasowy PIT 2026: zapłata, limit 2 mln zł i wyjątki

Najpierw sprawdź cztery warunki

Metodę może wybrać osoba fizyczna prowadząca działalność samodzielnie, nieprowadząca ksiąg rachunkowych, której przychody z tej działalności w poprzednim roku nie przekroczyły 2 mln zł. Możliwość dotyczy także rozpoczynających działalność. Potrzebne jest terminowe oświadczenie.

Dopuszczalne formy obejmują skalę, liniowy, kwalifikowane dochody IP Box oraz ryczałt. Karta podatkowa nie rozlicza przychodu tą metodą. Limit 2 mln zł nie jest limitem 2 mln euro uprawniającym do ryczałtu.

Które transakcje rozdzielić w ewidencji

Przykład autorski: jedna faktura, dwie zapłaty

Zakładamy prawidłowo wybraną metodę, terminową fakturę i brak wyłączeń. Na ryczałcie 12% daje to przed odliczeniami 480 zł za październik i 720 zł za listopad. Przykład zwolniony z VAT pozwala nie mylić należności brutto z przychodem bez należnego VAT.

Co wpisać do własnej ewidencji

Dla faktury zachowaj datę wystawienia, numer, kwotę należności oraz daty uregulowania. Praktycznie dodaj też kwotę każdej częściowej zapłaty, saldo i datę graniczną dwóch lat. Te dodatkowe kolumny pomagają wychwycić fakturę, która mimo braku zapłaty wymaga rozpoznania przychodu.

W przykładzie po 20 października saldo wynosi 6 000 zł, a po 18 listopada zero. Wpłata na poczet przyszłego świadczenia również może tworzyć przychód kasowy; nie przenoś tu bezrefleksyjnie reguły wyłączenia zaliczek ze zwykłego PIT.

Koszty i VAT: dwa różne sprawdzenia

Na skali i liniowym objęte przepisem koszty z transakcji B2B potrąca się po uregulowaniu zobowiązania, nie wcześniej niż w dacie poniesienia kosztu. Odpisy amortyzacyjne są wyłączone z tej reguły. Na ryczałcie koszt zakupu nie zmniejsza przychodu, niezależnie od zapłaty.

Wybór kasowego PIT nie oznacza wyboru metody kasowej VAT. Sam z siebie nie uprawnia też do oznaczania faktur adnotacją „metoda kasowa” właściwą dla VAT. To dwa oddzielne reżimy.

Kiedy złożyć oświadczenie

Dla kontynuowanej firmy termin to 20 lutego roku wyboru. Przy rozpoczęciu w trakcie roku: 20. dzień następnego miesiąca, a przy starcie w grudniu — koniec roku. Decyduje miesiąc rozpoczęcia, nie pierwszy przychód, jak przy wyborze formy opodatkowania.

Wybór obejmuje cały rok i kolejne lata, dopóki skutecznie nie zrezygnujesz albo nie przestaniesz spełniać warunków. Faktury z poprzednich lat zachowują właściwą dla nich metodę. Nie przenoś otwartego salda do nowego systemu bez ustalenia roku faktury.

Kiedy metoda pomaga w płynności

Porównaj kalendarz wpływów z kalendarzem płatności kosztów. Jeśli klient płaci po 90 dniach, a Ty opłacasz podwykonawcę od razu, odroczenie przychodu może zmniejszyć finansowanie podatku z własnych środków. Jeśli sam płacisz dostawcom późno, przesunięcie kosztu może część tej korzyści znieść.

Metoda nie rozwiązuje windykacji. Po dwóch latach lub przy likwidacji powstaje przychód mimo braku wpływu; relację z ulgą na złe długi należy wtedy rozliczyć według szczególnych przepisów, a nie odliczać tej samej faktury dwukrotnie.